Người ta thường hình dung công việc của một bác sĩ phẫu thuật bắt đầu từ lúc cầm dao. Tôi thì nghĩ khác. Phần quan trọng nhất của một ca mổ, với tôi, lại nằm ở khoảng lặng trước đó, khi phòng mổ còn chưa sáng đèn và bệnh nhân còn chưa bước vào.
Đó là khoảng thời gian ít ai để ý, vì nó chẳng có gì gọi là kịch tính. Không có dao kéo, không có những thao tác trông gay cấn. Chỉ có một người bác sĩ ngồi đó, lặng lẽ, làm những việc tỉ mẩn đến mức người ngoài nhìn vào có khi sốt ruột. Nhưng chính cái khoảng lặng tỉ mẩn ấy mới là nơi quyết định phần lớn kết quả của những gì diễn ra sau đó.
Tôi tự đo, tự vẽ, rồi tự kiểm lại
Trước mỗi ca, tôi có thói quen tự tay đo và vẽ lại thiết kế trên chính cơ thể người bệnh, rồi ngồi kiểm lại một lần nữa những gì mình vừa vẽ. Cơ thể mỗi người là một bài toán riêng, không ai giống ai, và những con số trên giấy không bao giờ thay được cảm nhận của bàn tay khi đặt trực tiếp lên người thật.
Có người sẽ bảo việc đó giao cho người khác cũng được, hoặc làm nhanh hơn cũng chẳng sao. Nhưng tôi không làm được như vậy. Với tôi, cái đường mình vẽ ra hôm nay sẽ theo người bệnh đi suốt phần đời còn lại của họ, nên tôi muốn chính tay mình chịu trách nhiệm cho từng milimet một. Cái sự cẩn thận đến mức tỉ mẩn này, thú thật, đôi khi chính tôi cũng thấy mình hơi quá. Nhưng hai mươi lăm năm trong nghề dạy tôi rằng trong phẫu thuật, cái gọi là "quá cẩn thận" thường lại vừa đủ.
Từng dụng cụ, tôi đều muốn tự mình kiểm
Một thói quen nữa của tôi là tự kiểm lại dụng cụ trước khi bắt đầu. Đây là việc mà về nguyên tắc đã có quy trình, đã có người phụ trách. Nhưng tôi vẫn muốn tự mình nhìn qua một lượt, bởi tôi quan niệm rằng người cầm dao là người chịu trách nhiệm cuối cùng, nên không có khâu nào tôi muốn phó mặc hoàn toàn cho sự yên tâm.
Tôi không kể điều này ra để chứng minh mình giỏi hơn ai. Tôi tin rằng nhiều đồng nghiệp tận tâm cũng làm như vậy. Tôi chỉ muốn nói rằng, đằng sau một ca mổ mà bệnh nhân thấy diễn ra êm xuôi, thường có rất nhiều phần việc thầm lặng mà họ không nhìn thấy. Và sự yên tâm của người nằm trên bàn mổ, suy cho cùng, được dệt nên từ chính những việc nhỏ thầm lặng ấy.
Tỉ mỉ không phải là chậm chạp
Có một hiểu lầm tôi muốn nói rõ. Cẩn thận không có nghĩa là rề rà hay thiếu quyết đoán. Trong phòng mổ, khi cần nhanh thì vẫn phải nhanh, khi cần dứt khoát thì không được phép do dự. Cái tỉ mỉ mà tôi nói đến nằm ở khâu chuẩn bị, ở sự lường trước, để đến lúc bắt tay vào việc thì mọi thứ đã nằm trong tầm kiểm soát.
Tôi nghĩ một người bệnh khi chọn trao cơ thể mình cho một bác sĩ, thứ họ thật sự gửi gắm không phải là đôi tay khéo, mà là sự yên tâm. Và sự yên tâm ấy, tôi chỉ có thể đáp lại bằng cách làm thật kỹ phần việc của mình, kể cả những phần chẳng ai nhìn thấy. Kết quả của mỗi ca còn tùy thuộc vào cơ địa từng người và cần được thăm khám trực tiếp mới nói được cụ thể, nhưng phần chuẩn bị thuộc về tôi, thì tôi tự đặt cho mình một chuẩn không được phép hạ xuống.