Tám giờ sáng thứ Bảy. Tôi ngồi xuống hàng ghế kê dài trước sân khấu Hội trường A1, Trường Đại học Hà Nội. Trước mặt là tấm biển in tên mình, bên cạnh là ly nước và một xấp phiếu chấm còn trắng. Phía sau lưng, cả hội trường sinh viên đang ngồi chờ.
Hai mươi lăm năm nay tôi quen ngồi chỗ khác. Chỗ ấy là cái ghế trong phòng khám, đối diện một người, thường là một người phụ nữ đang kể cho tôi nghe điều chị ngại nói với ai. Ngồi chấm thi thì ngược hẳn. Mấy chục bạn trẻ lần lượt bước ra, mỗi bạn vài phút, và trong vài phút ấy tôi phải hiểu được các bạn là ai.
Glorious HANU 2026 là cuộc thi gì
Đây là cuộc thi Hoa khôi Sinh viên của Trường Đại học Hà Nội, do Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên nhà trường tổ chức, chạy từ tháng 8 đến tháng 11 năm nay. Sân chơi dành riêng cho nữ sinh viên đang học tại trường, từ 18 đến 25 tuổi. Hồ sơ nhận trong một tháng. Từ 15 tháng 8 đến 15 tháng 9.
Cả chặng có bốn vòng: Tuyển chọn, Sơ khảo, Bán kết rồi Chung kết. Các bạn sẽ đi qua catwalk, ứng xử, tài năng, chụp hình, và một phần tôi thấy đáng quý là dự án nhân ái. Đêm Chung kết dự kiến ngày 26 tháng 11, tại sân vận động của trường.
Vòng tôi tham gia là vòng đầu tiên. Sáng 20 tháng 9. Ngay tại Hội trường A1.
Ngồi cùng bàn chấm với tôi là những ai
Ban giám khảo vòng này có bốn người. Chị Lê Lan Phương, Phó Bí thư Đoàn Thanh niên, Chủ tịch Hội Sinh viên trường, đồng thời là Trưởng ban tổ chức cuộc thi. Chị Lê Huyền Trang, Hoa hậu Văn hóa Việt Nam toàn cầu. Chị Dương Phạm, Người đẹp Hoa hậu Việt Nam 2010, nay huấn luyện catwalk. Và tôi.
Ban tổ chức xếp tôi vào ghế này vì phần chuyên môn. Dáng người, tỉ lệ, đường nét. Đó là thứ tôi nhìn hằng ngày trong công việc.
Ngồi rồi mới thấy, chuyên môn chỉ là một phần nhỏ của việc chấm.
Cái khó không nằm ở chỗ nhìn
Nhìn một dáng người thì tôi nhìn nhanh. Nghề bắt phải nhanh. Trong phòng khám, mấy giây đầu tôi đã thấy vai bên nào cao hơn, eo lệch về phía nào, cột sống có hơi xoay không. Mắt quen rồi. Nó tự làm việc ấy, chẳng cần mình ra lệnh.
Cái khó sáng hôm đó nằm chỗ khác. Một bạn bước ra, tôi thấy bạn run. Bạn khác nói hơi vấp ở câu đầu rồi lấy lại được. Có bạn đi chưa đẹp, nhưng ánh mắt sáng, nhìn thẳng vào ban giám khảo mà trả lời. Những thứ ấy không thang điểm nào đo cho vừa.
Tôi đã ngồi nghe rất nhiều người kể về cơ thể mình bằng giọng ngập ngừng, như đang xin lỗi ai đó. Nghe nhiều rồi thì biết. Đằng sau một dáng đứng bao giờ cũng có một câu chuyện. Hôm ấy tôi cố nhớ điều đó, mỗi lần đặt bút xuống tờ phiếu.
Tôi không đi tìm một khuôn mẫu
Có một điều tôi muốn nói rõ. Nó liên quan trực tiếp đến nghề tôi làm.
Làm nghề này lâu, người ta dễ gán cho mình cái định kiến là trong đầu lúc nào cũng có sẵn một bộ số đo lý tưởng, ai gần bộ số ấy thì đẹp. Tôi không làm việc theo cách đó. Hôm ngồi chấm cũng không chấm theo cách đó.
Trong mấy chục bạn sáng hôm ấy, có bạn chinh phục cả hội trường bằng nét dịu dàng. Có bạn được nhớ vì sự bản lĩnh, nói năng rành rọt. Có bạn chẳng nổi bật ở phần nào rõ rệt, nhưng đứng đó là người ta muốn nhìn. Kiểu năng lượng riêng, không giải thích được.
Đem cả mấy chục bạn ấy đặt lên cùng một thước đo cứng thì thước sai, chứ không phải các bạn sai.
Việc của người ngồi ghế chấm, theo tôi, là nhận ra giá trị riêng của từng người rồi gọi tên nó cho đúng. Giống hệt việc tôi vẫn làm trong phòng khám. Một người đến gặp tôi không phải để thành ai khác. Chị ấy đến vì muốn được là mình, ở phiên bản chị thấy dễ chịu khi soi gương. Đó cũng là điều tôi hay nói khi khuyên một người khoan hãy quyết định chuyện can thiệp.
Điều tôi mang về
Xong buổi chấm, tôi lên sân khấu chụp chung một tấm hình rồi về. Trên đường về tôi nghĩ mãi về cái hội trường lúc sáng. Và về việc mình vừa được ngồi giữa một đám đông rất trẻ.
Sinh viên bây giờ tự tin hơn thế hệ chúng tôi nhiều. Các bạn dám đứng lên sân khấu. Dám nói về mình. Dám thử một thứ mà nhỡ trượt thì cả trường đều biết. Ngày tôi bằng tuổi các bạn, tôi không dám.
Cuộc thi còn ba vòng nữa mới tới đêm cuối tháng 11. Tôi không biết bạn nào đi được tới đó. Nhưng bạn nào đã bước ra sân khấu sáng hôm ấy thì đều mang về được một thứ, qua vòng hay không cũng vậy. Cái cảm giác mình đã dám thử.
Cảm ơn Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên Trường Đại học Hà Nội đã mời tôi ngồi vào chiếc ghế đó. Ngồi một buổi. Học được không ít.